A ZEC Montesinho/Nogueira atópase na parte nororiental da Região Norte de Portugal, no límite con España. A súa posición xeográfica no sistema montañoso de Montesinho, a amplitude das altitudes alcanzadas, a variedade xeolóxica e xeomorfolóxica, e a actividade humana desenvolvida ao longo dos séculos, foron e son factores competitivos para o establecemento dunha extraordinaria diversidade de comunidades e especies, entre os que destaca a única poboación de Eryngium viviparum do país. Aquí, elementos típicos dos ecosistemas de montaña do eixo pirenaico-cantábrico crúzanse, no límite sur da súa distribución, con elementos tipicamente mediterráneos, no límite norte da súa distribución, coa aparición adicional de elementos típicos de ecosistemas atlánticos e/ou continentais. A paisaxe caracterízase por un mosaico de hábitats, froito tamén da agricultura de montaña, baseada principalmente na gandería extensiva de ovino e vacún, que, na maioría dos casos, contribuíu ao mantemento dos valores naturais existentes. A gran variedade xeolóxica deste sitio propicia o establecemento dunha alta diversidade de hábitats, entre os que destacan os correspondentes á vexetación típica de substratos básicos.
ZEC Montesinho/Nogueira – PTCON0002
DESCRICIÓN XERAL
Superficie (ha): 108.029,13 ha
Código Natura 2000: PTCON0002
O ámbito territorial desta ZEC se lapela case totalmente coa ZEPA Montesinho/Nogueira (PTZPE0003). Así mesmo, a maior parte da ZEC foi declarada Parque Natural en 1979 a través do Decreto-Lei 355/79, e logo reclasificada en 1997 mediante Decreto Regulamentar 5-A/97. Desde o ano 2015, este Parque Natural forma parte da zona núcleo da Reserva de Biosfera Transfronteiriza Meseta Ibérica.
SITUACIÓN ACTUAL E ACCIÓNS DE CONSERVACIÓN DO PROXECTO
A maior parte da ZEC está ocupada por uceiras e matogueiras (40%), aínda que tamén é moi importante a superficie agrícola (23%), os bosques de carballos caducifolios e marcescentifolios (13%), e as zonas de rochedos e herbais pioneiros (11%). Completan a superficie as plantacións forestais de piñeiro negral (5%), os bosques perennifolios esclerófilos (3%), os humidais higroturfófilos herbáceos e arbustivos (3%) e as superficies artificiais (2%).
En cuanto á propiedade, esta é na súa práctica totalidade de titularidade privada, fundamentalmente de terreos baldíos, de propiedade comunal. No caso das accións de LIFE GLOBAL en Portugal, estas situaranse no Baldío de Oleiros, pertencente á freguesía de Gondesende (Bragança). O devandito baldío atópase xestionado na actualidade polo organismo nacional competente en materia de conservación da biodiversidade, o Instituto de Conservaçao da Natureza e das Florestas (ICNF), entidade que prestou a súa carta de apoio a LIFE GLOBAL, posto que as accións do proxecto reforzarán os obxectivos de xestión desta ZEC, e por tanto ICNF contribuirá á sustentabilidade a longo prazo dos beneficios ambientais xerados por LIFE GLOBAL.
A ZEC Montesinho/Nogueira presenta diversos elementos florísticos de elevada vulnerabilidade como son Linaria coutinhoi, Festuca elegans e Veronica micrantha, aínda que entre elas destaca *Eryngium viviparum, especie prioritaria (de acordo coa DC 92/43/CEE) e en perigo de extinción, clasificada na categoría “en perigo crítico” en Portugal, e que ten nesta ZEC o seu único lugar de ocorrencia no país. Debido ao papel estratéxico que xoga esta única poboación, LIFE GLOBAL inclúe unha serie de medidas concretas para a mellora do seu estado de conservación consistentes no reforzo poboacional e a mellora e incremento da superficie do hábitat de *Eryngium viviparum.