Trátase dun macizo montañoso situado a cabalo entre os territorios históricos de Biscaia e Álava, que forma parte do eixo leste-oeste das montañas vascas e da divisoria de augas cántabro-mediterránea. Varios cumes do macizo superan os 1.200 metros de altitude. As litoloxías predominantes son calcarias no sector de Biscaia, orixinando abruptos cantís e lapiaces, e silíceas no alavés, con relevos máis suaves e redondeados. Varios cursos de auga de entidade teñen a súa orixe no macizo, escavando profundos barrancos. A vocación forestal de Gorbeia advírtese na ampla extensión ocupada por masas boscosas de frondosas autóctonas, aínda que as plantacións de coníferas tamén abarcan importantes superficies. Por outra banda, pasteiros con aproveitamento gandeiro esténdense polas abas e zonas altas, especialmente no sector de Biscaia, sendo nos cumios alavesas as extensas uceiras os hábitats dominantes.
ZEC Gorbeia – ES2110009
DESCRICIÓN XERAL
Superficie (ha): 20.226,45 ha
Código Natura 2000: ES2110009
Dentro do ámbito territorial da ZEC inclúense outros status de protección de acordo coa lexislación nacional ou rexional, como a declaración do Parque Natural de Gorbeia no ano 1994, conforme ao establecido na Lei 16/1994, de 30 de xuño, de conservación da natureza do País Vasco, e mediante o Decreto 228/1994. Así mesmo, o espazo alberga o Biótopo Protexido de Itxina (Decreto 368/1995). En 2016, mediante o Decreto 40/2016, de 8 de marzo, tamén se designa a Gorbeia (ES2110009) Zona Especial de Conservación e establécense os seus obxectivos de conservación.
SITUACIÓN ACTUAL E ACCIÓNS DE CONSERVACIÓN DO PROXECTO
Son aproveitamentos tradicionais da zona os agrícolas, gandeiros e forestais. Por outra banda, a zona está sometida a unha gran presión da actividade recreativa, concentrada en áreas concretas. A maior parte do espazo, algo máis de 16.242 ha (80% da superficie), é de titularidade pública, mentres que o 20% restante corresponde a titularidade privada. En liñas xerais pódese sinalar que as propiedades particulares son máis abundantes na zona de Biscaia, mentres que na parte alavesa a maior parte do territorio é de titularidade pública.
Dentro da propiedade pública existen diversas tipoloxías: por unha banda, inclúense nos Montes de Utilidade Pública (aproximadamente 14.935 ha) propiedades dos Concellos, así como das Xuntas Administrativas, e incluso propiedades de comunidades; por outra parte, a Deputación Foral de Bizkaia dispón de diversos montes patrimoniais (216 ha).
A singularidade da ZEC Gorbeia na Rede Natura 2000 do País Vasco débese á presenza de determinados hábitats de interese comunitario, xa sexa pola extensión e/ou pola súa singularidade, destacando os Hábitats de Interese Comunitario 4020* – Uceiras húmidas atlánticas de zonas temperadas de Erica ciliaris e Erica tetralix, e 6230* – Formacións herbosas con Nardus, con numerosas especies, sobre substratos silíceos de zonas montañosas (e de zonas submontañosas da Europa continental) sobre os que se vai a actuar no proxecto mellorando as súas condicións.