ZEC Serra de Artxuga, Zarikieta e Montes de Areta – ES0000129

IKUSPEGI OROKORRA

Artxugako mendilerroa, Zarikieta eta Areta mendiak KBEa Nafarroako ipar-ekialdean dago, eta Salazar eta Urrobi ibaien artean dauden Pirinioaurreko barne mendilerroen multzoa barne hartzen du. Bertan, txilardi higrofiloen habitatak kontserbatzen dira, zeinak kontserbazio balio handiko eremu higrozohikaztuak dituzten mosaikoen parte diren. Bertan sartzen diren bi ibai ibilgu nagusiak Urrobi eta Irati ibaiak dira, nahiz eta urtegi gisa izan (Itoizko urtegia). Hala ere, erreka eta sakan ugarik isurtzen dituzte urak Irati eta Urrobi ibaietara mendebaldean, Areta ibaira erdialdean eta Salazar ibaira ekialdean.

Kareharri, dolomia, tupa, hareharri eta flyscharen ugaritasunagatik nabarmentzen da eremu hori; material horien gaineko higadurak malkarrak, gailurrak eta garapen karstiko nabarmena eragin ditu dolina, lapiaz eta garapen txikiko leizeekin. Aipagarriak dira Oroz-Betelu mendigunea eta Baigura mendiaren ingurua.

Azalera (ha): 19.530,14 ha

Natura 2000 Kodea: ES0000129

Beste babes-egoera batzuk estatuko edo eskualdeko legeriaren arabera:

KBEaren lurralde eremuaren barruan, estatuko edo eskualdeko legediaren araberako beste babes estatus batzuk sartzen dira. Espazio horrek Nafarroako Naturagune Babestuen Sareko hori natura erreserba ditu: Iñarbeko arroila (NE-9, 276,47 ha), Txintxurreneko arroila (NE-10, 37,89 ha) eta Gaztelu (NE-11, 76,75 ha). Gainera, KBEak kudeaketa plan propioa du (45/2017 Foru Dekretua, maiatzaren 24koa), “Artxugako mendilerroa, Zarikieta eta Areta mendiak” izeneko Batasunaren garrantzizko lekua kontserbazio bereziko eremu izendatzen duena.

PROIEKTUAREN EGUNGO EGOERA ETA KONTSERBAZIO EKINTZAK

KBEaren zatirik handiena baso hostoiraunkorrek (% 39,30) eta baso hostoerorkorrek (% 34,10) hartzen dute, baina larreek eta sastrakek ere azalera handia dute (% 17,41). Ehuneko txikiagoak dituzte baso sail artifizialek (% 2,51), landatutako eremuek (% 1,01), harkaitzek (% 0,56) eta beste erabilera batzuek (% 0,17). Azkenik, Itoizko urtegia ere KBEaren ehuneko handia da (% 4,94).

Lurraldearen zatirik handiena (% 41,9) toki erakundeen herri jabetzak dira. Lursail partikularren azalera ere nabarmen handia da (% 35,01), baita Nafarroako Gobernuarena ere (% 21,83) —Itoizko urtegia eta baso ondareak—. KBEaren gainerako zatia ibai ibilguak, errepideak eta bide publikoak dira.

Nafarroako eskualdearen testuinguruan, Artxugako Mendilerroa, Zarikieta eta Areta mendiak KBEa garrantzitsua da Batasunaren intereseko 4020* habitateko txilardi higrofiloak kontserbatzeko. Azalera txikia du (0,24 ha), baina kontserbazio balio handia duten eta KBEan urriak diren eremu higrozohikaztuak dituzten mosaikoen zati da. Artxuga Mendilerroa, Zarikieta eta Areta mendiak KBEan (ES0000129) gauzatuko diren ekintzak egitura eta etorkizuneko aurreikuspenak hobetzeko izango dira, eta, horretarako, 4020* habitata baldintza antropogenikoetatik babestuko da.