A ZEC Serra de Leire e Foz de Arbaiun atópase ao nordés de Navarra, limitando con Aragón. Abarca toda a “Sierra de Leire y las foces de Arbaiun y Lumbier”, agás dos ríos Salazar e Irati, que están incluídos nas ZEC Río Salazar (ES2200012) e Sistema fluvial dos ríos Irati, Urrobi e Erro (ES2200025) respectivamente. A xeomorfoloxía é complexa; hai que sinalar a existencia de cabalgamentos que dan lugar aos farallóns da Serra de Leire e dos Cantís da Pedra e San Adrián, tamén un sistema de fallas en sentido norte sur desde Arangoiti e outro sistema de anticlinais e sinclinais cara Bigüézal entre outras formas morfolóxicas, orixinando unha paisaxe con abundantes barrancos e rochedos e algunhas mesetas, albergando uceiras higrófilas, bosques mixtos e piñeirais.
ZEC Serra de Leire e Foz de Arbaiun – ES0000125
DESCRICIÓN XERAL
Superficie (ha): 8.897,72 ha
Código Natura 2000: ES0000125
Dentro do ámbito territorial da ZEC inclúense outros status de protección de acordo coa lexislación nacional ou rexional. Neste espazo identificáronse 3 Reservas Naturais: Foz de Arbayún (RN-16, 1167 ha), Acantilados da Pedra e San Adrián (RN-24, 289,6 ha) e Foz de Lumbier (RN-25, 37,2 ha). A ZEC conta tamén cun Plan de Xestión propio: Decreto Foral 43/2017, de 24 de maio, polo que se designa o Lugar de Importancia Comunitaria denominado “Sierra de Leire y Foz de Arbaiun” como Zona Especial de Conservación e apróbase o seu Plan de Xestión.
SITUACIÓN ACTUAL E ACCIÓNS DE CONSERVACIÓN DO PROXECTO
A maior parte da ZEC está ocupada por bosques: bosques de coníferas (25,91%), piñeirais de secundarios de silvestre principalmente, bosques perennifolios (25,27%) e bosques caducifolios (19,81). Tamén ocupan unha superficie moi importante uceiras e matogueiras (23,36%). Completan a superficie da ZEC pasteiros de montaña (2,17%), cultivos de cereal (2,10%), rochedos (0,67%), e outros usos (0,71%).
A maior parte do territorio corresponde a propiedades comunais (79,55%) das entidades locais, aínda que un 17,5% da superficie corresponde a terreos de propiedade particular; o 1,67% da superficie son terreos propiedade da Comunidade Foral de Navarra. Ademais, existe un 1,28% do espazo que se corresponde con leitos fluviais, estradas e camiños públicos.
O THIC 4020* nesta ZEC correspóndese co subtipo das uceiras con Genista anglica, presentes nas serras de transición entre as rexións atlántica e alpina e a rexión mediterránea. A ZEC Serra de Leire e Foz de Arbaiun é especialmente importante para a conservación das uceiras higrófilas do THIC 4020* xa que alberga 86,54 ha do hábitat. Segundo as últimas revisións de hábitats en Navarra, o punto máis relevante para a conservación do THIC 3170* na Rexión Mediterránea atópase no humidal de Lando, dentro da ZEC Serra de Leire. Con respecto ao THIC 6230*, a ZEC alberga unha pequena representación do hábitat, aínda que presenta algunhas localidades interesantes dalgunhas plantas moi escasas na rexión mediterránea como pode ser Nardus stricta ou Juncus squarrosus. Por todo isto, as acciones que se van a levar a cabo nesta ZEC consistirán na mellora da estrutura e as perspectivas futuras mediante a súa protección fronte a condicións antropoxénicas nos hábitat 3170*, 4020* y 6230*.